red. Zofia Tomaszewska 3e
“Deficyt zaufania wobec świata”. Taki tytuł nosił wykład, który odbył się w Liceum Hoffmanowej dnia 23 kwietnia. Przyciągnął dużą publiczność, młodzież zainteresowaną filozofią lub obecną w celu zdobycia kontekstów na maturę z języka polskiego. Wykład poprowadził ks. dr. hab. Marek Dobrzeniecki, prof. Akademii Katolickiej w Warszawie.
Poruszane pytania dotyczyły kwestii istotnych z punktu widzenia młodego człowieka, takich jak sens filozofii, czy ma ona jakąkolwiek rację bytu przy powszechnym kulcie nauki, a jednoczesnym odrzuceniu wszelkich wartości metafizycznych. Profesor rozpoczął od przeglądu postaw filozoficznych – takich jak analiza logiczna, scjentyzm czy postmodernizm – pokazując, że filozofia to nie tylko teoria, ale też styl życia. Następnie opowiedział o znaczeniu filozofii we współczesnym świecie, języku faktów, którym przemawia.
Przede wszystkim zainteresowanie wzbudziło jego stwierdzenie, że “filozofia łączy wszelkie nauki, pozwala zbudować spójny światopogląd”. Wyznawanie kultu nauk ścisłych nie stoi więc w sprzeczności ze zgłębianiem Kanta czy Arystotelesa, te dwie dziedziny wzajemnie się uzupełniają. Nawet w świecie, który przekonuje nas, że najważniejszy w życiu jest pragmatyzm, filozofia może okazać się odpowiedzią na dylematy egzystencjalne człowieka, o wiele bardziej skutecznym lekiem na codzienne problemy niż modne dziś psychoterapie, które nie każdemu przynoszą ulgę. Profesor przedstawił także różne postawy filozoficzne – nihilizm Nietzschego, egzystencjalizm Camusa. Na prośbę jednej z obecnych maturzystek o “przypomnienie egzystencjalizmu przed maturą”, odpowiedział żartobliwie, że “filozof jak ognia unika wszelkich praktycznych odpowiedzi”, woli więc poruszać się w przestrzeni teoretycznych rozważań, dyskusji, jest ponad przypominanie sobie “definicji i formułek”.
W części drugiej, poświęconej na dyskusję, pozytywne zaskoczenie wzbudziły liczne pytania dotyczące kondycji współczesnego świata, miejsca człowieka w nim, a także skomplikowane dylematy, na które nie sposób było odpowiedzieć w przewidzianym czasie dwóch godzin lekcyjnych.
Filozofia nie daje recept, ale uczy, jak zadawać pytania. A to, jak mówił ks. profesor Dobrzeniecki, bywa dziś ważniejsze niż jakakolwiek gotowa odpowiedź. Z tego wykładu zapamiętamy jedno: jesteśmy odpowiedzialni za własny światopogląd – i za to, jak żyjemy. A jeśli kiedyś spotkamy profesora na wydziale filozofii, być może wszystko się zaczęło właśnie tutaj.
Tymczasem jednak polecam wszystkim zainteresowanym przeczytanie wydanej niedawno książki profesora pt. “Deficyt zaufania do świata. Polska filozofia wobec współczesności”, gdzie można odnaleźć więcej wątków poszerzających omawiane tematy. Z niecierpliwością czekamy także na następne wykłady z cyklu.
